GASTROSKOPİ NEDİR?
Diğer isimleri üst gastrointestinal sistem endoskopisi, özofagogastroduodenoskopi veya panendoskopidir. Bu yöntemle doktorunuz yemek borunuzu, mide ve ince bağırsaklarınızın ilk kısmını inceleyebilir. İşlem esnasında doktorunuz endoskop ismi verilen ince, esnek bir tüp kullanmaktadır. Bu tüpün ucunda görüntüyü alan bir lens bulunmakta, görüntü tüpün içinden geçerek bir video işlemciye oradan da monitöre aktarılmaktadır. Bazı endoskoplar monitörsüz olarak da kullanılabilmektedirler.

KİMLERE YAPILMALIDIR?
Üst karın ağrısı, bulantı-kusması olan ve yutma güçlüğü olan hastalara doktorunun kararıyla yapılabilir. Mide ve oniki parmak bağırsağından olan kanamaların tanı ve tedavisinde en değerli yöntemdir. İltihap, ülser ve tümörü tanımada diğer ilaçlı veya ilaçsız tüm filmlere üstündür.
İşlem esnasında doktorunuz biyopsi adı verilen ve mide veya bağırsağın iç döşemesinden elde edilen küçük parçalar alabilir. Bu parçalar tanıya son derece yararlıdır. Patoloji uzmanı hekimler tarafından mikroskop ile incelenerek rapor edilirler. Doktorunuz bu raporları okuyarak tanı ve tedavinizi daha iyi bir şekilde yapabilir.

Biyopsi aynı zamanda midede bulunabilen ve Helicobacter Pylori ismi verilen bir mikrobu tanımak için de alınabilir. Mikrobun varlığı veya yokluğuna karar vermek için doktorunuz alınan parçayı önceden hazırlanmış bir test kabına koyarak kendisi değerlendirebilir veya patoloji laboratuarına da gönderebilir. Helicobacter isimli mikrop gastrit, ülser ve bazen de kanserin nedeni olabilmektedir.

Endoskopi işlemi esnasında doktorunuz gerekli gördüğü takdirde bazı tedavi edici işlemleri de gerçekleştirebilir. Bu işlemler, kanama varsa durdurma, polip isimli et büyümeleri varsa bunları alma, darlık söz konusu ise balon veya buji denen aletler yardımıyla genişletme vb.. Bu işlemler genellikle hastanın konforunu bozmayacak ve bir ağrıya yol açmayacaktır.

NASIL HAZIRLIK YAPILIR?
Yeterli ve güvenilir bir inceleme yapmak için midenin tamamen boş olması gerekmektedir. Bu nedenle işlemden 8 saat öncesinden beslenme kesilmeli, işleme son 4 saat kala sıvı alımı da durdurulmalıdır. Kısa bir deyişle 8 saat katı 4 saat sıvı açlık gerekmektedir. Özel durumlarda doktorunuz bu süreleri değiştirebilir. (Kanama varsa daha erken veya mide boşalma sorunu varsa daha uzun süreler gibi)

İŞLEM ÖNCESİ DOKTORUNUZA BİLDİRMENİZ GERKEN ŞEYLER NELERDİR?
İşlem öncesi doktorunuza kullanmakta olduğunuz ilaçları bildirmeniz gerekmektedir. Bazı ilaçların işlem öncesi kesilmesi veya dozlarının ayarlanması gerekebilir. Özellikle kan sulandırıcı diye anılan başta aspirin olmak üzere bazı ilaçlar önem taşımaktadır. Kuvvetli ağrı kesiciler midede bazı hasarlara yol açtıklarından bunların önceden bilinmesi doktorunuz gördüklerini daha iyi değerlendirmesine yardımcı olabilir.
Bazı kalp hastalıklarının bilinmesi işlem öncesinde önem taşır. Ayrıca allerji öyküsü olanlar bunu mutlaka doktoruna söylemelidirler.

ÖZET OLARAK
En sık hangi şikayetlerle başvuran hastalara yapılmaktadır?

• Kanama (ağızdan kırmızı veya kahve telvesi şeklinde, siyah renkli dışkılama)
• Göğüste yanma
• Reflü tipi yakınmalar (ağıza acı-ekşi su gelmesi)
• Bulantı-kusma
• Karın ağrısı
• Yutma güçlüğü

Bu şikayetlere yol açan ve endoskopide tanınabilen durumlar nelerdir?
• Mide veya oniki parmak bağırsağı ülserleri
• Yemek borusu varisleri
• Mide polipleri
• Mide ve bağırsak kanamaları
• Mide iltihabı (gastrit)
• Yemek borusu darlıkları
• Hiatal herni (mide fıtığı)
• Yemek borusu ve mide kanserleri

Gastroskopi işlemi esnasında elde edilen görüntülerden bazı örnekler aşağıda yer almaktadır.



KOLONOSKOPİ NEDİR?
Fiberoptik kolonoskop veya videokolonoskop denilen fleksible (esnek) ve ucu ışıklı bir hortumla kalın bağırsağın gözle incelenmesine yarayan çok değerli bir yöntemdir.

HANGİ DURUMLARDA YAPILIR?
Başlıca, uzun süren kanlı ve sümüklü ishallerde, kanser taramasında, kansızlık nedenlerinin araştırılmasında ve muayene veya görüntüleme yöntemleriyle kalın barsak hastalığından şüphelenilen durumlarda.

NE KADAR SÜRER?
Kişinin bağırsak yapısına göre değişmek üzere genellikle 10 dakika ila yarım saat arsında değişen sürede işlem tamamlanmaktadır.

AĞRILI VE HASTA İÇİN SIKINTI VEREN BİR İŞLEM MİDİR?
Genellikle değildir. Hasta konforunu arttırmak ve olası gaz sancılarını engellemek için işlem öncesi damardan küçük dozlarda bazı ilaçlar verilmektedir. Söz konusu ilaçlar dikkat dağınıklığı ve halsizlik yapabildiği için, işlemin yapılacağı merkeze refakatçi ile gelmek ve işlem günü araba kullanmamak önerilmektedir.
İşlem esnasında gerektiği takdirde biyopsi forsepsi ismi verilen, kontrol edilebilir bir tel yardımıyla parça alınabilir.

İŞLEM HANGİ POZİSYONDA YAPILMAKTADIR?
Hasta sol yanına yatar durumda iken işlem gerçekleştirilir.

İŞLEM ÖNCESİNDE HABER VERİLMESİ GEREKEN DURUMLAR NELERDİR?
• Allerjik hastalıklar ve ilaç allerjileri
• Geçirilmiş kalp kapak ameliyatı
• Warfarin (kumadin) kullanımı
• Kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği
• Düz olarak yatmaya engel bir durum

İŞLEM ÖNCESİNDE HASTANIN YAPMASI GERKEN DURUMLAR NELERDİR?
İşlemden 7 gün evvel demir içeren ilaçlar kesilmeli
İşlemden 48 saat evvel posasız diyete geçilmeli (kırmızı et, meyve, sebze, salata, mantar, mısır, fındık, vb. yenilmemeli; haşlanmış veya ızgara beyaz etli balık, haşlanmış tavuk, peynir, yumurta, beyaz ekmek, tereyağ, margarin, haşlanmış patates vb yenilebilir)

Kullanılan ishal kesici ilaçlar bırakılmalı
Hazırlık süresince bol sıvı (su, çay, karbonatlı içecekler, et suyu, posasız çorbalar, vb.) alınmalı.

İyi bir bağırsak temizliği işlemin kalitesini arttıracaktır. Bu nedenle hazırlık ilaçları muntazam olarak ve tamamen kullanılmalı, anlaşılamayan noktalar endoskopi hemşiresinden öğrenilmelidir.

HANGİ DURUMLARDA YAPILIR?
Başlıca, uzun süren kanlı ve sümüklü ishallerde, makattan kan gelmesi halinde, kanser taramasında, kansızlık nedenlerinin araştırılmasında ve muayene veya görüntüleme yöntemleriyle kalın barsak hastalığından şüphelenilen durumlarda yapılmaktadır.

KOLONOSKOPİ İLE SİGMOİDOSKOPİ ARASINDA NE FARK VARDIR?

NE KADAR SÜRER?
Kişinin bağırsak yapısına göre değişmek üzere genellikle 5 ila 10 dakika arasında değişen sürede işlem tamamlanmaktadır.

İŞLEM HANGİ POZİSYONDA YAPILMAKTADIR?
Hasta sol yanına yatar durumda iken işlem gerçekleştirilir.

AĞRILI VE HASTA İÇİN SIKINTI VEREN BİR İŞLEM MİDİR?
Genellikle değildir. Hasta konforunu arttırmak ve olası gaz sancılarını engellemek için işlem öncesi damardan küçük dozlarda bazı ilaçlar verilebilir. Genellikle söz konusu ilaçları vermeye gerek kalmadan işlem tamamlanmaktadır. Uygulandığı takdirde bu ilaçlar dikkat dağınıklığı ve halsizlik yapabildiği için, işlemin yapılacağı merkeze refakatçi ile gelmek ve işlem günü araba kullanmamak önerilmektedir.
İşlem esnasında gerektiği takdirde biyopsi forsepsi ismi verilen, kontrol edilebilir bir tel yardımıyla parça alınabilir.

İŞLEM ÖNCESİ DOKTORUNUZA BİLDİRMENİZ GEREKEN DURUMLAR NELERDİR?
• Allerjik hastalıklar ve ilaç allerjileri
• Geçirilmiş kalp kapak ameliyatı
• Warfarin (kumadin) kullanımı
• Kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği
• Düz olarak yatmaya engel bir durum

İŞLEM ÖNCESİ HAZIRLIK NASIL YAPILIR?
İşlemden 7 gün evvel demir içeren ilaçlar kesilmeli
İşlemden 48 saat evvel posasız diyete geçilmeli (kırmızı et, meyve, sebze, salata, mantar, mısır, fındık, vb. yenilmemeli; haşlanmış veya ızgara beyaz etli balık, haşlanmış tavuk, peynir, yumurta, beyaz ekmek, tereyağ, margarin, haşlanmış patates vb yenilebilir)

Kullanılan ishal kesici ilaçlar bırakılmalı

Hazırlık süresince bol sıvı (su, çay, karbonatlı içecekler, et suyu, posasız çorbalar, vb.) alınmalı.

İyi bir bağırsak temizliği işlemin kalitesini arttıracaktır. Bu nedenle hazırlık ilaçları muntazam olarak ve tamamen kullanılmalı, anlaşılamayan noktalar endoskopi hemşiresinden öğrenilmelidir.